跳到内容
当前位置:首页>考研真题>课题笔记‖高频考点‖选必一第16课《中国赋税制度的演变》高频

课题笔记‖高频考点‖选必一第16课《中国赋税制度的演变》高频

  • 2026-11-17 06:14:46
课题笔记‖高频考点‖选必一第16课《中国赋税制度的演变》高频
 每课重点与精华‖高一历史纲要上(共30课)
选择性必修一《国家制度与社会治理》每课重点与精华
主线:
古代赋役(核心)→近代关税→现代税收
总趋势(大题必背):
征税标准:人丁为主 → 土地资产为主;征收形式:实物、劳役 → 货币;
人身控制:逐步松弛;
税种:由繁到简。
一、古代赋役制度
1. 先秦:初税亩(公元前594年,鲁国)
内容:按亩收税,不分公田私田。
意义:
承认土地私有;
标志井田制瓦解;
是我国农业税的开端。 
2. 秦汉:
赋役三部分:田赋、人头税、徭役
秦:
田租重(泰半之赋),
人头税(口赋)重;
徭役:更卒、正卒、戍卒
汉:
田租轻(十五税一、三十税一);
人头税:
口赋(儿童)、算赋(成年人);
还有财产税
​特点:以人丁为本,赋役并重,编户齐民,户籍绑定赋税 。
3. 魏晋至隋:租调制(依托均田制)
 租:田租(谷物);
调:户税(绢、布)
​特点:按户、按丁征收,实物税,人丁为本 。 
4. 唐前期:租庸调制(均田制基础) 
租:谷物;
调:绢帛;
庸:纳绢代役(核心!)
庸的作用:
     保证农时,减轻徭役对农业的破坏,人身控制开始松弛。
​崩溃根源:土地兼并,均田制瓦解。
5. 唐中后期:两税法
(780年,杨炎推行,本课重点)
背景:均田制破坏、租庸调制无法维持,财政困难。
内容:
① 取消租庸调及一切杂税;
② 地税按田亩、户税按资产;
③ 一年分夏、秋两次征收;
④ 无固定户籍的商人按资产征税
意义(简答必背)
①征税标准转变:从人丁为主→资产土地为主,赋税史上重大转折点;
②扩大征税面,增加政府财政收入;
③相对减轻无地少地农民负担;
④征税时间固定;人身依附进一步松弛。
局限:没有抑制土地兼并,后期杂税不断增加。  
6. 宋 
沿袭两税法,附加税繁多;
王安石:募役法(免役钱),出钱代役。
7. 明:一条鞭法
(1581,张居正,高频)
 内容:赋役合并、一概折银(总特点);按田亩征收,白银缴纳。
意义:
① 赋役合一,税种简化;
​②实物税转向货币税,推动白银货币化、农产品商品化;
​③农民人身依附松弛,利于商品经济、资本主义萌芽发展;
8. 清:摊丁入亩(雍正,本课重点)
 铺垫:康熙:滋生人丁,永不加赋(以康熙50年丁数为定额,新增人口不再加丁银)。
​雍正:摊丁入亩(地丁合一):丁银全部摊入田赋,按田亩征税。
意义:彻底废除人头税!
​无地农民不再交丁税;
国家对农民人身控制达到最松弛;
​隐匿人口大量申报,刺激人口快速增长;
局限:不能根除土地兼并,地主转嫁赋税。
 古代赋役核心对比速记:
 租庸调:
庸=纳绢代役,均田制,人丁为本。
 两税法:
杨炎,夏秋两征,资产田亩为标准,税制转折点。
​一条鞭法:张居正,赋役合一、折银,白银货币化
​摊丁入亩:雍正,废除人头税,地丁合一。
二、关税与个人所得税
(一)关税
1. 晚清:
     鸦片战争后,丧失关税自主权(协定关税,《南京条约》)。
危害:主权破坏;便利列强商品倾销,冲击本土经济;海关被外国人控制。
2. 民国争取关税自主
       国民政府1928年改订新约运动,争取关税自主;取得一定进展,但没有完全自主。
3. 新中国:真正收回关税主权
      1951《中华人民共和国海关进出口税则》:第一部独立自主的关税税则(选择题高频时间)
​      1985:关税条例、税则,法制化;1987《海关法》完善制度。
(二)个人所得税
1. 1980年:《中华人民共和国个人所得税法》,我国个人所得税制度建立。
2. 作用:调节收入分配,增加财政收入
三、大题万能答题模板
(演变趋势+认识)
1. 演变五大趋势
① 征税标准:人丁 → 土地资产(两税法是分水岭)
② 征收形态:劳役、实物 → 货币(一条鞭法折银是标志)
③ 人身关系:国家对农民人身控制不断松弛
④ 税种:由繁杂多项 → 简化合并
⑤ 征收时间:由不定期 → 定时征收(两税法)
2. 赋税改革的一般评价角度
积极:
增加财政收入;
调整负担;
松弛人身依附;
利于经济发展;
适应土地制度、商品经济变化。
局限:
大多不能抑制土地兼并;
改革初衷容易走样,
后期苛捐杂税复生。
     如果觉得文章有用,欢迎点❤️+关注,文章会持续更新。
基本 文件 流程 错误 SQL 调试
  1. 请求信息 : 2026-11-17 09:05:32 HTTP/1.1 GET : http://www.sjds.net/a/550381.html
  2. 运行时间 : 0.084896s [ 吞吐率:11.78req/s ] 内存消耗:4,680.98kb 文件加载:140
  3. 缓存信息 : 0 reads,0 writes
  4. 会话信息 : SESSION_ID=c179cefda8bd9d54e43b028cfe8c21e9
  1. /www/wwwroot/www.sjds.net/public/index.php ( 0.79 KB )
  2. /www/wwwroot/www.sjds.net/vendor/autoload.php ( 0.17 KB )
  3. /www/wwwroot/www.sjds.net/vendor/composer/autoload_real.php ( 2.49 KB )
  4. /www/wwwroot/www.sjds.net/vendor/composer/platform_check.php ( 0.90 KB )
  5. /www/wwwroot/www.sjds.net/vendor/composer/ClassLoader.php ( 14.03 KB )
  6. /www/wwwroot/www.sjds.net/vendor/composer/autoload_static.php ( 4.90 KB )
  7. /www/wwwroot/www.sjds.net/vendor/topthink/think-helper/src/helper.php ( 8.34 KB )
  8. /www/wwwroot/www.sjds.net/vendor/topthink/think-validate/src/helper.php ( 2.19 KB )
  9. /www/wwwroot/www.sjds.net/vendor/topthink/think-orm/src/helper.php ( 1.47 KB )
  10. /www/wwwroot/www.sjds.net/vendor/topthink/think-orm/stubs/load_stubs.php ( 0.16 KB )
  11. /www/wwwroot/www.sjds.net/vendor/topthink/framework/src/think/Exception.php ( 1.69 KB )
  12. /www/wwwroot/www.sjds.net/vendor/topthink/think-container/src/Facade.php ( 2.71 KB )
  13. /www/wwwroot/www.sjds.net/vendor/symfony/deprecation-contracts/function.php ( 0.99 KB )
  14. /www/wwwroot/www.sjds.net/vendor/symfony/polyfill-mbstring/bootstrap.php ( 8.26 KB )
  15. /www/wwwroot/www.sjds.net/vendor/symfony/polyfill-mbstring/bootstrap80.php ( 9.78 KB )
  16. /www/wwwroot/www.sjds.net/vendor/symfony/var-dumper/Resources/functions/dump.php ( 1.49 KB )
  17. /www/wwwroot/www.sjds.net/vendor/topthink/think-dumper/src/helper.php ( 0.18 KB )
  18. /www/wwwroot/www.sjds.net/vendor/symfony/var-dumper/VarDumper.php ( 4.30 KB )
  19. /www/wwwroot/www.sjds.net/vendor/topthink/framework/src/think/App.php ( 15.30 KB )
  20. /www/wwwroot/www.sjds.net/vendor/topthink/think-container/src/Container.php ( 15.76 KB )
  21. /www/wwwroot/www.sjds.net/vendor/psr/container/src/ContainerInterface.php ( 1.02 KB )
  22. /www/wwwroot/www.sjds.net/app/provider.php ( 0.19 KB )
  23. /www/wwwroot/www.sjds.net/vendor/topthink/framework/src/think/Http.php ( 6.04 KB )
  24. /www/wwwroot/www.sjds.net/vendor/topthink/think-helper/src/helper/Str.php ( 7.29 KB )
  25. /www/wwwroot/www.sjds.net/vendor/topthink/framework/src/think/Env.php ( 4.68 KB )
  26. /www/wwwroot/www.sjds.net/app/common.php ( 0.03 KB )
  27. /www/wwwroot/www.sjds.net/vendor/topthink/framework/src/helper.php ( 18.78 KB )
  28. /www/wwwroot/www.sjds.net/vendor/topthink/framework/src/think/Config.php ( 5.54 KB )
  29. /www/wwwroot/www.sjds.net/config/app.php ( 0.95 KB )
  30. /www/wwwroot/www.sjds.net/config/cache.php ( 0.78 KB )
  31. /www/wwwroot/www.sjds.net/config/console.php ( 0.23 KB )
  32. /www/wwwroot/www.sjds.net/config/cookie.php ( 0.56 KB )
  33. /www/wwwroot/www.sjds.net/config/database.php ( 2.48 KB )
  34. /www/wwwroot/www.sjds.net/vendor/topthink/framework/src/think/facade/Env.php ( 1.67 KB )
  35. /www/wwwroot/www.sjds.net/config/filesystem.php ( 0.61 KB )
  36. /www/wwwroot/www.sjds.net/config/lang.php ( 0.91 KB )
  37. /www/wwwroot/www.sjds.net/config/log.php ( 1.35 KB )
  38. /www/wwwroot/www.sjds.net/config/middleware.php ( 0.19 KB )
  39. /www/wwwroot/www.sjds.net/config/route.php ( 1.89 KB )
  40. /www/wwwroot/www.sjds.net/config/session.php ( 0.57 KB )
  41. /www/wwwroot/www.sjds.net/config/trace.php ( 0.34 KB )
  42. /www/wwwroot/www.sjds.net/config/view.php ( 0.82 KB )
  43. /www/wwwroot/www.sjds.net/app/event.php ( 0.25 KB )
  44. /www/wwwroot/www.sjds.net/vendor/topthink/framework/src/think/Event.php ( 7.67 KB )
  45. /www/wwwroot/www.sjds.net/app/service.php ( 0.13 KB )
  46. /www/wwwroot/www.sjds.net/app/AppService.php ( 0.26 KB )
  47. /www/wwwroot/www.sjds.net/vendor/topthink/framework/src/think/Service.php ( 1.64 KB )
  48. /www/wwwroot/www.sjds.net/vendor/topthink/framework/src/think/Lang.php ( 7.35 KB )
  49. /www/wwwroot/www.sjds.net/vendor/topthink/framework/src/lang/zh-cn.php ( 13.70 KB )
  50. /www/wwwroot/www.sjds.net/vendor/topthink/framework/src/think/initializer/Error.php ( 3.31 KB )
  51. /www/wwwroot/www.sjds.net/vendor/topthink/framework/src/think/initializer/RegisterService.php ( 1.33 KB )
  52. /www/wwwroot/www.sjds.net/vendor/services.php ( 0.14 KB )
  53. /www/wwwroot/www.sjds.net/vendor/topthink/framework/src/think/service/PaginatorService.php ( 1.52 KB )
  54. /www/wwwroot/www.sjds.net/vendor/topthink/framework/src/think/service/ValidateService.php ( 0.99 KB )
  55. /www/wwwroot/www.sjds.net/vendor/topthink/framework/src/think/service/ModelService.php ( 2.04 KB )
  56. /www/wwwroot/www.sjds.net/vendor/topthink/think-trace/src/Service.php ( 0.77 KB )
  57. /www/wwwroot/www.sjds.net/vendor/topthink/framework/src/think/Middleware.php ( 6.72 KB )
  58. /www/wwwroot/www.sjds.net/vendor/topthink/framework/src/think/initializer/BootService.php ( 0.77 KB )
  59. /www/wwwroot/www.sjds.net/vendor/topthink/think-orm/src/Paginator.php ( 11.86 KB )
  60. /www/wwwroot/www.sjds.net/vendor/topthink/think-validate/src/Validate.php ( 63.20 KB )
  61. /www/wwwroot/www.sjds.net/vendor/topthink/think-orm/src/Model.php ( 23.55 KB )
  62. /www/wwwroot/www.sjds.net/vendor/topthink/think-orm/src/model/concern/Attribute.php ( 21.05 KB )
  63. /www/wwwroot/www.sjds.net/vendor/topthink/think-orm/src/model/concern/AutoWriteData.php ( 4.21 KB )
  64. /www/wwwroot/www.sjds.net/vendor/topthink/think-orm/src/model/concern/Conversion.php ( 6.44 KB )
  65. /www/wwwroot/www.sjds.net/vendor/topthink/think-orm/src/model/concern/DbConnect.php ( 5.16 KB )
  66. /www/wwwroot/www.sjds.net/vendor/topthink/think-orm/src/model/concern/ModelEvent.php ( 2.33 KB )
  67. /www/wwwroot/www.sjds.net/vendor/topthink/think-orm/src/model/concern/RelationShip.php ( 28.29 KB )
  68. /www/wwwroot/www.sjds.net/vendor/topthink/think-helper/src/contract/Arrayable.php ( 0.09 KB )
  69. /www/wwwroot/www.sjds.net/vendor/topthink/think-helper/src/contract/Jsonable.php ( 0.13 KB )
  70. /www/wwwroot/www.sjds.net/vendor/topthink/think-orm/src/model/contract/Modelable.php ( 0.09 KB )
  71. /www/wwwroot/www.sjds.net/vendor/topthink/framework/src/think/Db.php ( 2.88 KB )
  72. /www/wwwroot/www.sjds.net/vendor/topthink/think-orm/src/DbManager.php ( 8.52 KB )
  73. /www/wwwroot/www.sjds.net/vendor/topthink/framework/src/think/Log.php ( 6.28 KB )
  74. /www/wwwroot/www.sjds.net/vendor/topthink/framework/src/think/Manager.php ( 3.92 KB )
  75. /www/wwwroot/www.sjds.net/vendor/psr/log/src/LoggerTrait.php ( 2.69 KB )
  76. /www/wwwroot/www.sjds.net/vendor/psr/log/src/LoggerInterface.php ( 2.71 KB )
  77. /www/wwwroot/www.sjds.net/vendor/topthink/framework/src/think/Cache.php ( 4.92 KB )
  78. /www/wwwroot/www.sjds.net/vendor/psr/simple-cache/src/CacheInterface.php ( 4.71 KB )
  79. /www/wwwroot/www.sjds.net/vendor/topthink/think-helper/src/helper/Arr.php ( 16.63 KB )
  80. /www/wwwroot/www.sjds.net/vendor/topthink/framework/src/think/cache/driver/File.php ( 7.84 KB )
  81. /www/wwwroot/www.sjds.net/vendor/topthink/framework/src/think/cache/Driver.php ( 9.03 KB )
  82. /www/wwwroot/www.sjds.net/vendor/topthink/framework/src/think/contract/CacheHandlerInterface.php ( 1.99 KB )
  83. /www/wwwroot/www.sjds.net/app/Request.php ( 0.09 KB )
  84. /www/wwwroot/www.sjds.net/vendor/topthink/framework/src/think/Request.php ( 55.78 KB )
  85. /www/wwwroot/www.sjds.net/app/middleware.php ( 0.25 KB )
  86. /www/wwwroot/www.sjds.net/vendor/topthink/framework/src/think/Pipeline.php ( 2.61 KB )
  87. /www/wwwroot/www.sjds.net/vendor/topthink/think-trace/src/TraceDebug.php ( 3.40 KB )
  88. /www/wwwroot/www.sjds.net/vendor/topthink/framework/src/think/middleware/SessionInit.php ( 1.94 KB )
  89. /www/wwwroot/www.sjds.net/vendor/topthink/framework/src/think/Session.php ( 1.80 KB )
  90. /www/wwwroot/www.sjds.net/vendor/topthink/framework/src/think/session/driver/File.php ( 6.27 KB )
  91. /www/wwwroot/www.sjds.net/vendor/topthink/framework/src/think/contract/SessionHandlerInterface.php ( 0.87 KB )
  92. /www/wwwroot/www.sjds.net/vendor/topthink/framework/src/think/session/Store.php ( 7.12 KB )
  93. /www/wwwroot/www.sjds.net/vendor/topthink/framework/src/think/Route.php ( 23.73 KB )
  94. /www/wwwroot/www.sjds.net/vendor/topthink/framework/src/think/route/RuleName.php ( 5.75 KB )
  95. /www/wwwroot/www.sjds.net/vendor/topthink/framework/src/think/route/Domain.php ( 2.53 KB )
  96. /www/wwwroot/www.sjds.net/vendor/topthink/framework/src/think/route/RuleGroup.php ( 22.43 KB )
  97. /www/wwwroot/www.sjds.net/vendor/topthink/framework/src/think/route/Rule.php ( 26.95 KB )
  98. /www/wwwroot/www.sjds.net/vendor/topthink/framework/src/think/route/RuleItem.php ( 9.78 KB )
  99. /www/wwwroot/www.sjds.net/route/app.php ( 1.72 KB )
  100. /www/wwwroot/www.sjds.net/vendor/topthink/framework/src/think/facade/Route.php ( 4.70 KB )
  101. /www/wwwroot/www.sjds.net/vendor/topthink/framework/src/think/route/dispatch/Controller.php ( 4.74 KB )
  102. /www/wwwroot/www.sjds.net/vendor/topthink/framework/src/think/route/Dispatch.php ( 10.44 KB )
  103. /www/wwwroot/www.sjds.net/app/controller/Index.php ( 4.81 KB )
  104. /www/wwwroot/www.sjds.net/app/BaseController.php ( 2.05 KB )
  105. /www/wwwroot/www.sjds.net/vendor/topthink/think-orm/src/facade/Db.php ( 0.93 KB )
  106. /www/wwwroot/www.sjds.net/vendor/topthink/think-orm/src/db/connector/Mysql.php ( 5.44 KB )
  107. /www/wwwroot/www.sjds.net/vendor/topthink/think-orm/src/db/PDOConnection.php ( 52.47 KB )
  108. /www/wwwroot/www.sjds.net/vendor/topthink/think-orm/src/db/Connection.php ( 8.39 KB )
  109. /www/wwwroot/www.sjds.net/vendor/topthink/think-orm/src/db/ConnectionInterface.php ( 4.57 KB )
  110. /www/wwwroot/www.sjds.net/vendor/topthink/think-orm/src/db/builder/Mysql.php ( 16.58 KB )
  111. /www/wwwroot/www.sjds.net/vendor/topthink/think-orm/src/db/Builder.php ( 24.06 KB )
  112. /www/wwwroot/www.sjds.net/vendor/topthink/think-orm/src/db/BaseBuilder.php ( 27.50 KB )
  113. /www/wwwroot/www.sjds.net/vendor/topthink/think-orm/src/db/Query.php ( 15.71 KB )
  114. /www/wwwroot/www.sjds.net/vendor/topthink/think-orm/src/db/BaseQuery.php ( 45.13 KB )
  115. /www/wwwroot/www.sjds.net/vendor/topthink/think-orm/src/db/concern/TimeFieldQuery.php ( 7.43 KB )
  116. /www/wwwroot/www.sjds.net/vendor/topthink/think-orm/src/db/concern/AggregateQuery.php ( 3.26 KB )
  117. /www/wwwroot/www.sjds.net/vendor/topthink/think-orm/src/db/concern/ModelRelationQuery.php ( 20.07 KB )
  118. /www/wwwroot/www.sjds.net/vendor/topthink/think-orm/src/db/concern/ParamsBind.php ( 3.66 KB )
  119. /www/wwwroot/www.sjds.net/vendor/topthink/think-orm/src/db/concern/ResultOperation.php ( 7.01 KB )
  120. /www/wwwroot/www.sjds.net/vendor/topthink/think-orm/src/db/concern/WhereQuery.php ( 19.37 KB )
  121. /www/wwwroot/www.sjds.net/vendor/topthink/think-orm/src/db/concern/JoinAndViewQuery.php ( 7.11 KB )
  122. /www/wwwroot/www.sjds.net/vendor/topthink/think-orm/src/db/concern/TableFieldInfo.php ( 2.63 KB )
  123. /www/wwwroot/www.sjds.net/vendor/topthink/think-orm/src/db/concern/Transaction.php ( 2.77 KB )
  124. /www/wwwroot/www.sjds.net/vendor/topthink/framework/src/think/log/driver/File.php ( 5.96 KB )
  125. /www/wwwroot/www.sjds.net/vendor/topthink/framework/src/think/contract/LogHandlerInterface.php ( 0.86 KB )
  126. /www/wwwroot/www.sjds.net/vendor/topthink/framework/src/think/log/Channel.php ( 3.89 KB )
  127. /www/wwwroot/www.sjds.net/vendor/topthink/framework/src/think/event/LogRecord.php ( 1.02 KB )
  128. /www/wwwroot/www.sjds.net/vendor/topthink/think-helper/src/Collection.php ( 16.47 KB )
  129. /www/wwwroot/www.sjds.net/vendor/topthink/framework/src/think/facade/View.php ( 1.70 KB )
  130. /www/wwwroot/www.sjds.net/vendor/topthink/framework/src/think/View.php ( 4.39 KB )
  131. /www/wwwroot/www.sjds.net/vendor/topthink/framework/src/think/Response.php ( 8.81 KB )
  132. /www/wwwroot/www.sjds.net/vendor/topthink/framework/src/think/response/View.php ( 3.29 KB )
  133. /www/wwwroot/www.sjds.net/vendor/topthink/framework/src/think/Cookie.php ( 6.06 KB )
  134. /www/wwwroot/www.sjds.net/vendor/topthink/think-view/src/Think.php ( 8.38 KB )
  135. /www/wwwroot/www.sjds.net/vendor/topthink/framework/src/think/contract/TemplateHandlerInterface.php ( 1.60 KB )
  136. /www/wwwroot/www.sjds.net/vendor/topthink/think-template/src/Template.php ( 46.61 KB )
  137. /www/wwwroot/www.sjds.net/vendor/topthink/think-template/src/template/driver/File.php ( 2.41 KB )
  138. /www/wwwroot/www.sjds.net/vendor/topthink/think-template/src/template/contract/DriverInterface.php ( 0.86 KB )
  139. /www/wwwroot/www.sjds.net/runtime/temp/022a5b1eae5a9e3c31e54f699d8ae600.php ( 8.36 KB )
  140. /www/wwwroot/www.sjds.net/vendor/topthink/think-trace/src/Html.php ( 4.42 KB )
  1. CONNECT:[ UseTime:0.000688s ] mysql:host=172.18.0.4;port=3306;dbname=www_sjds;charset=utf8mb4
  2. SHOW FULL COLUMNS FROM `fenlei` [ RunTime:0.000870s ]
  3. SELECT * FROM `fenlei` WHERE `fid` = 0 [ RunTime:0.000545s ]
  4. SELECT * FROM `fenlei` WHERE `fid` = 63 [ RunTime:0.000371s ]
  5. SHOW FULL COLUMNS FROM `set` [ RunTime:0.000579s ]
  6. SELECT * FROM `set` [ RunTime:0.000275s ]
  7. SHOW FULL COLUMNS FROM `article` [ RunTime:0.000644s ]
  8. SELECT * FROM `article` WHERE `id` = 550381 LIMIT 1 [ RunTime:0.000385s ]
  9. UPDATE `article` SET `lasttime` = 1794877532 WHERE `id` = 550381 [ RunTime:0.001509s ]
  10. SELECT * FROM `fenlei` WHERE `id` = 65 LIMIT 1 [ RunTime:0.000313s ]
  11. SELECT * FROM `article` WHERE `id` < 550381 ORDER BY `id` DESC LIMIT 1 [ RunTime:0.000461s ]
  12. SELECT * FROM `article` WHERE `id` > 550381 ORDER BY `id` ASC LIMIT 1 [ RunTime:0.000394s ]
  13. SELECT * FROM `article` WHERE `id` < 550381 ORDER BY `id` DESC LIMIT 10 [ RunTime:0.000586s ]
  14. SELECT * FROM `article` WHERE `id` < 550381 ORDER BY `id` DESC LIMIT 10,10 [ RunTime:0.000571s ]
  15. SELECT * FROM `article` WHERE `id` < 550381 ORDER BY `id` DESC LIMIT 20,10 [ RunTime:0.000825s ]
0.095148s