跳到内容
当前位置:首页>考研真题>"学而时习之",习的不是复习

"学而时习之",习的不是复习

  • 2026-10-06 23:39:05
"学而时习之",习的不是复习

“学而时习之”——“习”不是温书,是小鸟一遍遍扇翅膀。学过的道理,拿到身上练过才长得住。

子曰:"学而时习之,不亦说乎?有朋自远方来,不亦乐乎?人不知而不愠,不亦君子乎?"

《论语》开篇第一句,被念成了劝学的口号,念了两千多年。

"习"字原本的意思,是小鸟反复试飞。不是温书,不是背书。孔子这一句说的不是"要好好用功",是学过的道理,得拿到身上去练。

《说文》里讲:习,数飞也。繁体写作"習",上半是个"羽"。一只小鸟蹲在巢边,一遍一遍扇翅膀——那不是复习,那是还没学会,只好一遍遍来。

朱熹注这一句,用的正是这个意思:学之不已,如鸟数飞也。

"学"字本义是"效",是照着样子做。跟先生学,就是效仿先生。效仿之后,还得自己练。练熟了,那点东西才长在自己身上,别人拿不走。

所以"时习"的"时",也不是"时常",是"按时""到了时候"。逢着那件事了,把学过的道理拿出来用一回。

用得上一回,心里就生出一点欢喜。孔子给它一个字:"说"——"不亦说乎"。

"说"就是"悦"。这个字要紧:悦是心里头的,不外露。后面"有朋自远方来"用的是"乐",乐是形于外的,有声音,有动静。一个在内,一个在外,孔子分得清清楚楚。

我们把这句念成"学习要时常复习",念了几十年。这么念,第一句就成了劝人用功的标语,劝人考试,劝人背书。

"习"字怎么会变成温书?汉以后,鸟翅膀那一层渐渐不用了,只留下"温习"。到了科举,读书只为应考,温书是头等大事,这一句也就顺理成章成了劝学的标语。一层一层剥下来,最要紧的那点意思先掉了。

《论语》里孔子答学生,答的多半是"这件事你怎么办",不是"这段书背熟没有"。问孝,答色难;问仁,答爱人;问政,答先富后教。没有一句是叫人回去温书的。

人到中年再读,最缺的偏偏不是用功。

书没少看,道理也都懂。读了"色难",转头对父母还是那张脸;读了"讷于言",遇事还是先张口。学与习之间隔着一段路——学是知道,习是做到。知道的人多,做到的人少,所以心里真生出喜悦的人也少。

《论语》开篇第一句讲的,不是读书的态度,是一个人怎么把知道的东西活出来。

一只小鸟学飞,没有哪一次是复习。它只是又扇了一次翅膀,然后忽然就上了天。

灼华

本文属「问津雅集」· 学而篇开篇 之一
下一篇:《"有朋自远方来",来的不是朋友》

想跟着从头读一遍的,回复「共读」两个字,我把路指给你。

基本 文件 流程 错误 SQL 调试
  1. 请求信息 : 2026-10-07 06:36:27 HTTP/1.1 GET : http://www.sjds.net/a/520252.html
  2. 运行时间 : 0.071165s [ 吞吐率:14.05req/s ] 内存消耗:4,334.27kb 文件加载:140
  3. 缓存信息 : 0 reads,0 writes
  4. 会话信息 : SESSION_ID=2fed9f61ece7033193b4393caf521271
  1. /www/wwwroot/www.sjds.net/public/index.php ( 0.79 KB )
  2. /www/wwwroot/www.sjds.net/vendor/autoload.php ( 0.17 KB )
  3. /www/wwwroot/www.sjds.net/vendor/composer/autoload_real.php ( 2.49 KB )
  4. /www/wwwroot/www.sjds.net/vendor/composer/platform_check.php ( 0.90 KB )
  5. /www/wwwroot/www.sjds.net/vendor/composer/ClassLoader.php ( 14.03 KB )
  6. /www/wwwroot/www.sjds.net/vendor/composer/autoload_static.php ( 4.90 KB )
  7. /www/wwwroot/www.sjds.net/vendor/topthink/think-helper/src/helper.php ( 8.34 KB )
  8. /www/wwwroot/www.sjds.net/vendor/topthink/think-validate/src/helper.php ( 2.19 KB )
  9. /www/wwwroot/www.sjds.net/vendor/topthink/think-orm/src/helper.php ( 1.47 KB )
  10. /www/wwwroot/www.sjds.net/vendor/topthink/think-orm/stubs/load_stubs.php ( 0.16 KB )
  11. /www/wwwroot/www.sjds.net/vendor/topthink/framework/src/think/Exception.php ( 1.69 KB )
  12. /www/wwwroot/www.sjds.net/vendor/topthink/think-container/src/Facade.php ( 2.71 KB )
  13. /www/wwwroot/www.sjds.net/vendor/symfony/deprecation-contracts/function.php ( 0.99 KB )
  14. /www/wwwroot/www.sjds.net/vendor/symfony/polyfill-mbstring/bootstrap.php ( 8.26 KB )
  15. /www/wwwroot/www.sjds.net/vendor/symfony/polyfill-mbstring/bootstrap80.php ( 9.78 KB )
  16. /www/wwwroot/www.sjds.net/vendor/symfony/var-dumper/Resources/functions/dump.php ( 1.49 KB )
  17. /www/wwwroot/www.sjds.net/vendor/topthink/think-dumper/src/helper.php ( 0.18 KB )
  18. /www/wwwroot/www.sjds.net/vendor/symfony/var-dumper/VarDumper.php ( 4.30 KB )
  19. /www/wwwroot/www.sjds.net/vendor/topthink/framework/src/think/App.php ( 15.30 KB )
  20. /www/wwwroot/www.sjds.net/vendor/topthink/think-container/src/Container.php ( 15.76 KB )
  21. /www/wwwroot/www.sjds.net/vendor/psr/container/src/ContainerInterface.php ( 1.02 KB )
  22. /www/wwwroot/www.sjds.net/app/provider.php ( 0.19 KB )
  23. /www/wwwroot/www.sjds.net/vendor/topthink/framework/src/think/Http.php ( 6.04 KB )
  24. /www/wwwroot/www.sjds.net/vendor/topthink/think-helper/src/helper/Str.php ( 7.29 KB )
  25. /www/wwwroot/www.sjds.net/vendor/topthink/framework/src/think/Env.php ( 4.68 KB )
  26. /www/wwwroot/www.sjds.net/app/common.php ( 0.03 KB )
  27. /www/wwwroot/www.sjds.net/vendor/topthink/framework/src/helper.php ( 18.78 KB )
  28. /www/wwwroot/www.sjds.net/vendor/topthink/framework/src/think/Config.php ( 5.54 KB )
  29. /www/wwwroot/www.sjds.net/config/app.php ( 0.95 KB )
  30. /www/wwwroot/www.sjds.net/config/cache.php ( 0.78 KB )
  31. /www/wwwroot/www.sjds.net/config/console.php ( 0.23 KB )
  32. /www/wwwroot/www.sjds.net/config/cookie.php ( 0.56 KB )
  33. /www/wwwroot/www.sjds.net/config/database.php ( 2.48 KB )
  34. /www/wwwroot/www.sjds.net/vendor/topthink/framework/src/think/facade/Env.php ( 1.67 KB )
  35. /www/wwwroot/www.sjds.net/config/filesystem.php ( 0.61 KB )
  36. /www/wwwroot/www.sjds.net/config/lang.php ( 0.91 KB )
  37. /www/wwwroot/www.sjds.net/config/log.php ( 1.35 KB )
  38. /www/wwwroot/www.sjds.net/config/middleware.php ( 0.19 KB )
  39. /www/wwwroot/www.sjds.net/config/route.php ( 1.89 KB )
  40. /www/wwwroot/www.sjds.net/config/session.php ( 0.57 KB )
  41. /www/wwwroot/www.sjds.net/config/trace.php ( 0.34 KB )
  42. /www/wwwroot/www.sjds.net/config/view.php ( 0.82 KB )
  43. /www/wwwroot/www.sjds.net/app/event.php ( 0.25 KB )
  44. /www/wwwroot/www.sjds.net/vendor/topthink/framework/src/think/Event.php ( 7.67 KB )
  45. /www/wwwroot/www.sjds.net/app/service.php ( 0.13 KB )
  46. /www/wwwroot/www.sjds.net/app/AppService.php ( 0.26 KB )
  47. /www/wwwroot/www.sjds.net/vendor/topthink/framework/src/think/Service.php ( 1.64 KB )
  48. /www/wwwroot/www.sjds.net/vendor/topthink/framework/src/think/Lang.php ( 7.35 KB )
  49. /www/wwwroot/www.sjds.net/vendor/topthink/framework/src/lang/zh-cn.php ( 13.70 KB )
  50. /www/wwwroot/www.sjds.net/vendor/topthink/framework/src/think/initializer/Error.php ( 3.31 KB )
  51. /www/wwwroot/www.sjds.net/vendor/topthink/framework/src/think/initializer/RegisterService.php ( 1.33 KB )
  52. /www/wwwroot/www.sjds.net/vendor/services.php ( 0.14 KB )
  53. /www/wwwroot/www.sjds.net/vendor/topthink/framework/src/think/service/PaginatorService.php ( 1.52 KB )
  54. /www/wwwroot/www.sjds.net/vendor/topthink/framework/src/think/service/ValidateService.php ( 0.99 KB )
  55. /www/wwwroot/www.sjds.net/vendor/topthink/framework/src/think/service/ModelService.php ( 2.04 KB )
  56. /www/wwwroot/www.sjds.net/vendor/topthink/think-trace/src/Service.php ( 0.77 KB )
  57. /www/wwwroot/www.sjds.net/vendor/topthink/framework/src/think/Middleware.php ( 6.72 KB )
  58. /www/wwwroot/www.sjds.net/vendor/topthink/framework/src/think/initializer/BootService.php ( 0.77 KB )
  59. /www/wwwroot/www.sjds.net/vendor/topthink/think-orm/src/Paginator.php ( 11.86 KB )
  60. /www/wwwroot/www.sjds.net/vendor/topthink/think-validate/src/Validate.php ( 63.20 KB )
  61. /www/wwwroot/www.sjds.net/vendor/topthink/think-orm/src/Model.php ( 23.55 KB )
  62. /www/wwwroot/www.sjds.net/vendor/topthink/think-orm/src/model/concern/Attribute.php ( 21.05 KB )
  63. /www/wwwroot/www.sjds.net/vendor/topthink/think-orm/src/model/concern/AutoWriteData.php ( 4.21 KB )
  64. /www/wwwroot/www.sjds.net/vendor/topthink/think-orm/src/model/concern/Conversion.php ( 6.44 KB )
  65. /www/wwwroot/www.sjds.net/vendor/topthink/think-orm/src/model/concern/DbConnect.php ( 5.16 KB )
  66. /www/wwwroot/www.sjds.net/vendor/topthink/think-orm/src/model/concern/ModelEvent.php ( 2.33 KB )
  67. /www/wwwroot/www.sjds.net/vendor/topthink/think-orm/src/model/concern/RelationShip.php ( 28.29 KB )
  68. /www/wwwroot/www.sjds.net/vendor/topthink/think-helper/src/contract/Arrayable.php ( 0.09 KB )
  69. /www/wwwroot/www.sjds.net/vendor/topthink/think-helper/src/contract/Jsonable.php ( 0.13 KB )
  70. /www/wwwroot/www.sjds.net/vendor/topthink/think-orm/src/model/contract/Modelable.php ( 0.09 KB )
  71. /www/wwwroot/www.sjds.net/vendor/topthink/framework/src/think/Db.php ( 2.88 KB )
  72. /www/wwwroot/www.sjds.net/vendor/topthink/think-orm/src/DbManager.php ( 8.52 KB )
  73. /www/wwwroot/www.sjds.net/vendor/topthink/framework/src/think/Log.php ( 6.28 KB )
  74. /www/wwwroot/www.sjds.net/vendor/topthink/framework/src/think/Manager.php ( 3.92 KB )
  75. /www/wwwroot/www.sjds.net/vendor/psr/log/src/LoggerTrait.php ( 2.69 KB )
  76. /www/wwwroot/www.sjds.net/vendor/psr/log/src/LoggerInterface.php ( 2.71 KB )
  77. /www/wwwroot/www.sjds.net/vendor/topthink/framework/src/think/Cache.php ( 4.92 KB )
  78. /www/wwwroot/www.sjds.net/vendor/psr/simple-cache/src/CacheInterface.php ( 4.71 KB )
  79. /www/wwwroot/www.sjds.net/vendor/topthink/think-helper/src/helper/Arr.php ( 16.63 KB )
  80. /www/wwwroot/www.sjds.net/vendor/topthink/framework/src/think/cache/driver/File.php ( 7.84 KB )
  81. /www/wwwroot/www.sjds.net/vendor/topthink/framework/src/think/cache/Driver.php ( 9.03 KB )
  82. /www/wwwroot/www.sjds.net/vendor/topthink/framework/src/think/contract/CacheHandlerInterface.php ( 1.99 KB )
  83. /www/wwwroot/www.sjds.net/app/Request.php ( 0.09 KB )
  84. /www/wwwroot/www.sjds.net/vendor/topthink/framework/src/think/Request.php ( 55.78 KB )
  85. /www/wwwroot/www.sjds.net/app/middleware.php ( 0.25 KB )
  86. /www/wwwroot/www.sjds.net/vendor/topthink/framework/src/think/Pipeline.php ( 2.61 KB )
  87. /www/wwwroot/www.sjds.net/vendor/topthink/think-trace/src/TraceDebug.php ( 3.40 KB )
  88. /www/wwwroot/www.sjds.net/vendor/topthink/framework/src/think/middleware/SessionInit.php ( 1.94 KB )
  89. /www/wwwroot/www.sjds.net/vendor/topthink/framework/src/think/Session.php ( 1.80 KB )
  90. /www/wwwroot/www.sjds.net/vendor/topthink/framework/src/think/session/driver/File.php ( 6.27 KB )
  91. /www/wwwroot/www.sjds.net/vendor/topthink/framework/src/think/contract/SessionHandlerInterface.php ( 0.87 KB )
  92. /www/wwwroot/www.sjds.net/vendor/topthink/framework/src/think/session/Store.php ( 7.12 KB )
  93. /www/wwwroot/www.sjds.net/vendor/topthink/framework/src/think/Route.php ( 23.73 KB )
  94. /www/wwwroot/www.sjds.net/vendor/topthink/framework/src/think/route/RuleName.php ( 5.75 KB )
  95. /www/wwwroot/www.sjds.net/vendor/topthink/framework/src/think/route/Domain.php ( 2.53 KB )
  96. /www/wwwroot/www.sjds.net/vendor/topthink/framework/src/think/route/RuleGroup.php ( 22.43 KB )
  97. /www/wwwroot/www.sjds.net/vendor/topthink/framework/src/think/route/Rule.php ( 26.95 KB )
  98. /www/wwwroot/www.sjds.net/vendor/topthink/framework/src/think/route/RuleItem.php ( 9.78 KB )
  99. /www/wwwroot/www.sjds.net/route/app.php ( 1.72 KB )
  100. /www/wwwroot/www.sjds.net/vendor/topthink/framework/src/think/facade/Route.php ( 4.70 KB )
  101. /www/wwwroot/www.sjds.net/vendor/topthink/framework/src/think/route/dispatch/Controller.php ( 4.74 KB )
  102. /www/wwwroot/www.sjds.net/vendor/topthink/framework/src/think/route/Dispatch.php ( 10.44 KB )
  103. /www/wwwroot/www.sjds.net/app/controller/Index.php ( 4.81 KB )
  104. /www/wwwroot/www.sjds.net/app/BaseController.php ( 2.05 KB )
  105. /www/wwwroot/www.sjds.net/vendor/topthink/think-orm/src/facade/Db.php ( 0.93 KB )
  106. /www/wwwroot/www.sjds.net/vendor/topthink/think-orm/src/db/connector/Mysql.php ( 5.44 KB )
  107. /www/wwwroot/www.sjds.net/vendor/topthink/think-orm/src/db/PDOConnection.php ( 52.47 KB )
  108. /www/wwwroot/www.sjds.net/vendor/topthink/think-orm/src/db/Connection.php ( 8.39 KB )
  109. /www/wwwroot/www.sjds.net/vendor/topthink/think-orm/src/db/ConnectionInterface.php ( 4.57 KB )
  110. /www/wwwroot/www.sjds.net/vendor/topthink/think-orm/src/db/builder/Mysql.php ( 16.58 KB )
  111. /www/wwwroot/www.sjds.net/vendor/topthink/think-orm/src/db/Builder.php ( 24.06 KB )
  112. /www/wwwroot/www.sjds.net/vendor/topthink/think-orm/src/db/BaseBuilder.php ( 27.50 KB )
  113. /www/wwwroot/www.sjds.net/vendor/topthink/think-orm/src/db/Query.php ( 15.71 KB )
  114. /www/wwwroot/www.sjds.net/vendor/topthink/think-orm/src/db/BaseQuery.php ( 45.13 KB )
  115. /www/wwwroot/www.sjds.net/vendor/topthink/think-orm/src/db/concern/TimeFieldQuery.php ( 7.43 KB )
  116. /www/wwwroot/www.sjds.net/vendor/topthink/think-orm/src/db/concern/AggregateQuery.php ( 3.26 KB )
  117. /www/wwwroot/www.sjds.net/vendor/topthink/think-orm/src/db/concern/ModelRelationQuery.php ( 20.07 KB )
  118. /www/wwwroot/www.sjds.net/vendor/topthink/think-orm/src/db/concern/ParamsBind.php ( 3.66 KB )
  119. /www/wwwroot/www.sjds.net/vendor/topthink/think-orm/src/db/concern/ResultOperation.php ( 7.01 KB )
  120. /www/wwwroot/www.sjds.net/vendor/topthink/think-orm/src/db/concern/WhereQuery.php ( 19.37 KB )
  121. /www/wwwroot/www.sjds.net/vendor/topthink/think-orm/src/db/concern/JoinAndViewQuery.php ( 7.11 KB )
  122. /www/wwwroot/www.sjds.net/vendor/topthink/think-orm/src/db/concern/TableFieldInfo.php ( 2.63 KB )
  123. /www/wwwroot/www.sjds.net/vendor/topthink/think-orm/src/db/concern/Transaction.php ( 2.77 KB )
  124. /www/wwwroot/www.sjds.net/vendor/topthink/framework/src/think/log/driver/File.php ( 5.96 KB )
  125. /www/wwwroot/www.sjds.net/vendor/topthink/framework/src/think/contract/LogHandlerInterface.php ( 0.86 KB )
  126. /www/wwwroot/www.sjds.net/vendor/topthink/framework/src/think/log/Channel.php ( 3.89 KB )
  127. /www/wwwroot/www.sjds.net/vendor/topthink/framework/src/think/event/LogRecord.php ( 1.02 KB )
  128. /www/wwwroot/www.sjds.net/vendor/topthink/think-helper/src/Collection.php ( 16.47 KB )
  129. /www/wwwroot/www.sjds.net/vendor/topthink/framework/src/think/facade/View.php ( 1.70 KB )
  130. /www/wwwroot/www.sjds.net/vendor/topthink/framework/src/think/View.php ( 4.39 KB )
  131. /www/wwwroot/www.sjds.net/vendor/topthink/framework/src/think/Response.php ( 8.81 KB )
  132. /www/wwwroot/www.sjds.net/vendor/topthink/framework/src/think/response/View.php ( 3.29 KB )
  133. /www/wwwroot/www.sjds.net/vendor/topthink/framework/src/think/Cookie.php ( 6.06 KB )
  134. /www/wwwroot/www.sjds.net/vendor/topthink/think-view/src/Think.php ( 8.38 KB )
  135. /www/wwwroot/www.sjds.net/vendor/topthink/framework/src/think/contract/TemplateHandlerInterface.php ( 1.60 KB )
  136. /www/wwwroot/www.sjds.net/vendor/topthink/think-template/src/Template.php ( 46.61 KB )
  137. /www/wwwroot/www.sjds.net/vendor/topthink/think-template/src/template/driver/File.php ( 2.41 KB )
  138. /www/wwwroot/www.sjds.net/vendor/topthink/think-template/src/template/contract/DriverInterface.php ( 0.86 KB )
  139. /www/wwwroot/www.sjds.net/runtime/temp/022a5b1eae5a9e3c31e54f699d8ae600.php ( 8.05 KB )
  140. /www/wwwroot/www.sjds.net/vendor/topthink/think-trace/src/Html.php ( 4.42 KB )
  1. CONNECT:[ UseTime:0.000538s ] mysql:host=172.18.0.4;port=3306;dbname=www_sjds;charset=utf8mb4
  2. SHOW FULL COLUMNS FROM `fenlei` [ RunTime:0.000787s ]
  3. SELECT * FROM `fenlei` WHERE `fid` = 0 [ RunTime:0.000370s ]
  4. SELECT * FROM `fenlei` WHERE `fid` = 63 [ RunTime:0.000368s ]
  5. SHOW FULL COLUMNS FROM `set` [ RunTime:0.000587s ]
  6. SELECT * FROM `set` [ RunTime:0.000268s ]
  7. SHOW FULL COLUMNS FROM `article` [ RunTime:0.000612s ]
  8. SELECT * FROM `article` WHERE `id` = 520252 LIMIT 1 [ RunTime:0.000352s ]
  9. UPDATE `article` SET `lasttime` = 1791326187 WHERE `id` = 520252 [ RunTime:0.001366s ]
  10. SELECT * FROM `fenlei` WHERE `id` = 65 LIMIT 1 [ RunTime:0.000328s ]
  11. SELECT * FROM `article` WHERE `id` < 520252 ORDER BY `id` DESC LIMIT 1 [ RunTime:0.000393s ]
  12. SELECT * FROM `article` WHERE `id` > 520252 ORDER BY `id` ASC LIMIT 1 [ RunTime:0.000410s ]
  13. SELECT * FROM `article` WHERE `id` < 520252 ORDER BY `id` DESC LIMIT 10 [ RunTime:0.000743s ]
  14. SELECT * FROM `article` WHERE `id` < 520252 ORDER BY `id` DESC LIMIT 10,10 [ RunTime:0.000658s ]
  15. SELECT * FROM `article` WHERE `id` < 520252 ORDER BY `id` DESC LIMIT 20,10 [ RunTime:0.000607s ]
0.080147s